Sitemizde, siz misafirlerimize daha iyi bir web sitesi deneyimi sunabilmek için çerez kullanılmaktadır.
Ziyaretinize varsayılan ayarlar ile devam ederek çerez politikamız doğrultusunda çerez kullanımına izin vermiş oluyorsunuz.
X

Madde 187

III. Kadının soyadı

III. Kadının soyadı

Madde 187 - Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir.

I-) Anayasa Mahkemesi Kararı:

Hükmün Anayasa’nın 2., 10., 12., 17., 41. ve 90. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir. Bu itiraz Anayasa Mahkemesi’nin T: 10.03.2011, E: 2009/85, K: 2011/49 sayılı kararı ile reddedilmiştir:

“… Anayasa’nın 10. maddesinde belirtilen eşitlik ilkesinin amacı, hukuksal durumları aynı olanların kanunlarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanun karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmektedir...

Soyadı, belli bir ailenin bireylerini diğer ailenin bireylerinden ayırmaya yarayan ve kuşaktan kuşağa geçen addır. Bir kimsenin kimliğinin belirlenmesinde en önemli unsur olan soyadı, vazgeçilemez, devredilemez, kişiye sıkı surette bağlı bir kişilik hakkıdır...

İtiraz konusu kural ile aile ismi olarak kullanılan soyadının kuşaktan kuşağa geçmesiyle, Türk toplumunun temeli olan aile birliği ve bütünlüğünün devamı sağlanmış olmaktadır...

Bu kapsamda, yasakoyucunun aile soyadı konusundaki takdir hakkını, aile birliği ve bütünlüğünün korunması ve aile bağlarının güçlendirilmesi başta olmak üzere, kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği kimi zorunluluklar nedeniyle, eşlerden birisine öncelik tanıyacak biçimde kullanmasının hukuk devletine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Kaldı ki itiraz konusu kuralda kadının başvurusu durumunda önceki soyadını kocasının soyadının önüne ekleyerek kullanabileceği belirtilerek, kişilik hakkı ile kamu yararı arasında adil bir dengenin kurulması da sağlanmıştır...

Belirtilen gerekçelerle yasakoyucunun takdir yetkisi kapsamında aile soyadı olarak kocanın soyadına öncelik vermesi eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır…” (RG. 21.10.2011; S: 28091).

II-) Yargı Kararları:

1-) Y. 2. HD, T: 12.05.2009, E: 2008/3618, K: 2009/9413:

“... 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun … 187. maddesi … hükmü uyarınca evlenen kadın, kocasının soyadını alır. Mahkemece bu hüküm gözönünde bulundurulmaksızın, evli kadının kocasının soyadını taşımaması sonucu(nu) doğuracak şekilde karar verilmesi de usul ve yasaya aykırıdır …”

2-) Y. 18. HD, T: 22.04.2008, E: 2008/3571, K: 2008/4944:

“… Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 67. maddesi hükmüne göre de, kocası ölen kadın, yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır ve kocasının soyadını taşımaya devam eder. Ancak, kendisinin yazılı istemde bulunması durumunda bekârlık hanesine dönerek, bekârlık soyadını alıp kapanmış olan nüfus kaydı açılabilir. Sözü edilen madde hükümlerinden de açıkça anlaşıldığı üzere, kocası ölen kadın, kendi istemi ile bekârlık soyadını almadıkça veya haklı nedenlere dayanarak soyadının değiştirilmesini isteyip bu yolda mahkemece karar verilmiş olmadıkça, ölen kocasının soyadını taşımayı sürdürür. Kocası ölmekle dul kalan kadının kendisi dışında üçüncü kişilerin onun soyadının değiştirilmesi konusunda dava açma hakları ve dolayısı ile aktif husumet ehliyetleri yoktur.

Somut olayda dava, Havva’nın ölen kocasının soyadını kullanmasının önlenmesi ve bu soyadının nüfustan silinmesi davasını kendi adına asaleten, torunları Gökhan ve G. Şayan adına vesayeten açmış bulunan Necati adlı kişinin böyle bir davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gözetilerek, davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine hükmedilmesi gerekirken, davaya bakılarak işin esası hakkında hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir. …”

3-) Y. 18. HD, T: 22.02.2005, E: 2004/10332, K: 2005/1151:

“... Dosyada toplanan bilgi ve belgelerden soyadının değiştirilmesini isteyen Şehnaz’ın halen evli olduğu eşinin ‘Gönenli’ soyadını taşıdığı anlaşılmaktadır. Türk Medeni Kanununun 187. maddesi hükmüne göre kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Somut olayda davacı kadının kızlık soyadı ‘Gönenli’ dir. Alman uyruklu olan Ralf Joachim ile evlendiğinde de Alman yasaları uyarınca seçimlik hakkını kullanarak bu çift kadının soyadını almıştır. Dolayısıyla davacı Şehnaz’ın gerek kızlık soyadı gerekse evlendikten sonraki soyadı ‘Gönenli’ dir. Durum, anılan yasa maddesi hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde davacının taşıması gereken soyadının ‘Gönenli’ olduğu gözönünde bulundurularak isteminin kabulü ile Türkiye’de (İzmir-Konak ilçesinde) nüfusa yazılı ‘Bohnes’ olan soyadının ‘Gönenli’ olarak değiştirilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru görülmemiştir. ...”

III-) Türk Kanunu Medenîsi:

III. Karının

Madde 153

(4248 sayılı ve 14.05.1997 tarihli Kanunun 1. maddesiyle değişik) 1 Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuru ile kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir.

Kadın, müşterek saadeti temin hususunda gücü yettiği kadar kocasının muavin ve müşaviridir. Eve, kadın bakar.

Not: Hüküm 4248 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramadan önce şu şekilde idi:

“ III. Karının

Madde 153

Karı, kocanın aile ismini taşır.

Kadın, müşterek saadeti temin hususunda gücü yettiği kadar kocasının muavin ve müşaviridir. Eve, kadın bakar.”

IV-) Madde Gerekçesi:

Yürürlükteki Kanunun 153 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında 14.05.1997 tarihli ve 4248 sayılı Kanunla yapılan değişiklik aynen alınmış, böylece evlenen kadınların kocalarının soyadını almakla beraber, dilerlerse evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacakları yazılı başvuruyla kocalarının soyadının önünde evlenmeden önceki soyadlarını kullanmalarına olanak sağlanmıştır. Ancak daha önce iki soyadı kullanan kadınlar, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabileceklerdir.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrası maddeye alınmamış, madde tek fıkra hâline getirilmiştir.

V-) Kaynak İsviçre Medenî Kanunu:

Bu madde için kaynak İsviçre Medenî Kanunu’nun iki hükmünü zikretmek gerekir:

1-) ZGB:

a-) 2. Namensänderung

Art. 30

1 Die Regierung des Wohnsitzkantons kann einer Person die Änderung des Namens bewilligen, wenn wichtige Gründe vorliegen.

2 Das Gesuch der Brautleute, von der Trauung an den Namen der Ehefrau als Familiennamen zu führen, ist zu bewilligen, wenn achtenswerte Gründe vorliegen.

3 Wer durch Namensänderung verletzt wird, kann sie binnen Jahresfrist, nachdem er von ihr Kenntnis erlangt hat, gerichtlich anfechten.

b-) B. Familienname

Art. 160

1 Der Name des Ehemannes ist der Familienname der Ehegatten.

2 Die Braut kann jedoch gegenüber dem Zivilstandsbeamten erklären, sie wolle ihren bisherigen Namen dem Familiennamen voranstellen.

3 Trägt sie bereits einen solchen Doppelnamen, so kann sie lediglich den ersten Namen voranstellen.

2-) CCS:

a-) 2. Changement de nom

Art. 30

1 Le gouvernement du canton de domicile peut, s’il existe de justes motifs, autoriser une personne à changer de nom.

2 Il y a lieu d’autoriser les fiancés, à leur requête et s’ils font valoir des intérêts légitimes, à porter, dès la célébration du mariage, le nom de la femme comme nom de famille.

3 Toute personne lésée par un changement de nom peut l’attaquer en justice dans l’année à compter du jour où elle en a eu connaissance.

b-) B. Nom de famille

Art. 160

1 Le nom de famille des époux est le nom du mari.

2 La fiancée peut toutefois déclarer à l’officier de l’état civil vouloir conserver le nom qu’elle portait jusqu’alors, suivi du nom de famille.

3 Lorsqu’elle porte déjà un tel double nom, elle ne peut faire précéder le nom de famille que du premier de ces deux noms.

 

Not: Türk Medenî Kanunu’nun 187. maddesi, İsviçre Medenî Kanunu’nun 160. maddesine tekabül etmektedir. Ayrıca belirtilmelidir ki, 30.09.2011 tarihli Federal Kanun ile 01.01.2013 itibariyle İsviçre Medenî Kanunu’nun 30. maddesine yeni bir kenar başlık eklenmiş, ilk fıkrası değişikliğe uğratılmış, 2. fıkrası ise yürürlükten kaldırılmıştır. Buna ilaveten, aynı kanuni düzenleme ile İsviçre Medenî Kanunu’nun 160. maddesi de değişikliğe uğramıştır.

VI-) Yararlanılabilecek Monografiler:

Yıldız Abik; Kadının Soyadı ve Buna Bağlı Olarak Çocuğun Soyadı, Ankara, 2005.



1   RG. 22.05.1997; S: 22996.

 


Copyright © 2017 - 2019 Prof. Dr. İlhan Helvacı. Tüm hakları saklıdır.